1479
In de verering van Onze-Lieve-Vrouw nam en neemt de Aartsbroederschap van Onze-Lieve-Vrouw van Tongeren een bijzondere plaats in, omdat zij als enige doelstelling heeft de eredienst van Maria te propageren en de Mariale feesten luister bij te zetten.
Op 22 juni 1479 verleende het kapittel aan de Broederschap van
Onze-Lieve-Vrouw het voorrecht om een nieuw altaar te laten maken en om voor dit altaar een Onze-Lieve-Vrouwebeeld te laten snijden. Elke zaterdag zou hier een mis worden opdragen.
Jaarlijks op het feest van Onze-Lieve-Vrouw - Geboorte dragen de Broedermeesters het beeld processiegewijs door de Tongerse straten.
Het beeld dat Maria als "Oorzaak Onzer Blijdschap" voorstelt is gesneden uit notehout, het is 1 meter 60 hoog en weegt 70 kg.
1680
In 1680 werd het beeld met een laag pleister bedekt om het schilderen en vergulden te vergemakkelijken.
De beschildering en het vergulden hielden in: goud voor de mantel, rood en azuur voor het kleed.
Het aangezicht kreeg een huidskleur evenals het kindje Jezus en de linkerhand van Onze-Lieve-Vrouw.
Het beeld had toen een harde stroeve uitdrukking.
1947
In 1947 gebeurde er een ongeluk. Door een onbekende reden raakte een deel van de bepleistering van het gelaat af.
De toenmalige deken Z.E.H. Vandeweerdt deed dan beroep op Professor Lemaire van Leuven, die diezelfde dag vergezelt van de restaurateur Vandercappellen naar de Basiliek kwam.
Er werd besloten heel het gezicht te ontdoen van de bepleistering. Toen dit gebeurde kwam de huidige lieftallige glimlach te voorschijn. Daar echter het hout van het aangezicht niet bewerkt was, bracht Vandercappellen er een donkerbruine huidskleur op aan, evenals op de hand van Onze-Lieve-Vrouw en op heel het kindje Jezus.
1989
In 1989 stelde men sporen van houtworm vast, en talrijke barsten in de bepleistering. Ook de bruine kleur, aangebracht door Vandercappellen, begon af te schilferen. Door het beeld op en af te nemen van het altaar was ook de polychroom ernstig beschadigd.
Een onderzoek drong zich op. Gedurende drie maanden onderzocht het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium te Brussel het Genadebeeld.
Het besluit van het onderzoek was het volgende :
- Het beeld is bevuild door roet en door de gevolgen van de brand in de Basiliek.
- De polychromie moet nagezien worden, gefixeerd en bijgewerkt.
- De verschillende lagen verf die aangebracht werden op het aangezicht, de hand van Onze-Lieve-Vrouw en op het kindje Jezus moeten verwijderd worden omdat ze lacunes vertonen en afschilferen.
1992
In januari 1992 werd het Genadebeeld naar Brussel gebracht voor een reiniging op een wetenschappelijk verantwoorde wijze.
De behandeling hield in :
- Fotografische documentatie voor en tijdens de behandeling.
- Radiografie.
- Technische studie met monstername voor analyse.
- Fixeren van het verguldsel en brokaatresten op het kleed.
- Onder microscoop het vrijleggen van de originele polychromie van de druiventros.
- Onder microscoop een grondige studie van de opeenvolgende verflagen.
- Reiniging van de mantel, de rug, doek van het kindje, de kraag en het verguldsel van het haar.
- Opvullen van de beschadiging van het achterhoofd van het kindje Jezus.
- Mastieken van de lacunes in de polychroom.
- Retoucheren en afwerken.
- Reiniging van het hout.
- Reiniging van de roetafzettingen in de barsten van de polychroom.
Heel de bewerking werd uitgevoerd onder de microscoop. De specialisten werkten aan de uitvoering van deze behandelingen meer dan 1.000 uren. Om een idee te geven van het moeilijke werk : de behandeling van twee druiven vergde één dag werk onder de microscoop.
Op vrijdagavond 30 april 1993 werd het Genadebeeld Onze-Lieve-Vrouw Oorzaak Onzer Blijdschap op een feestelijke wijze terug naar de Basiliek, naar haar vertrouwde plaats, gebracht.
